A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

Dạy học gắn với di sản- Buổi hoạt động tại cụm di tích Cây Sui và nhà thờ họ Nguyễn Duy, xóm 5B xã Thanh Phong của học sinh k8

Toàn thể học sinh khối 8 trường THCS Thanh Phong cùng các giáo viên thuộc tổ KHXH đã tham gia buổi hoạt động ngoại khóa tại cụm di tích lịch sử Quốc gia: Cây Sui và nhà thờ họ Nguyễn Duy vào ngày 24/3/2018

HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TẠI DI TÍCH LỊCH SỬ CÂY SUI DIÊN TRÀNG VÀ NHÀ THỜ HỌ NGUYỄN DUY XÃ THANH PHONG

 

* Giới thiệu về Cây Sui, nhà thờ họ Nguyễn Duy

Thanh Phong là xã miền núi nằm ở phía Đông Bắc huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An

Phía Đông giáp xã Thanh Ngọc, xã Nhân Sơn huyện Đô Lương

Phía Nam giáp xã Thanh Đồng,  xã Thanh Tường

Phía Tây giáp xã Thanh Hưng 

Phía Bắc giáp xã Xuân Sơn, Minh Sơn huyện Đô Lương

Diện Tích tự nhiên:  1530,97  ha

Dân số: 1968 hộ với 8603 khẩu (Số liệu điều tra năm 2012 ). Từ xa xưa, Thanh Phong là một vùng đất hẻo lánh, cây cối rậm rạp ít người qua lại. Thuở khai thiên lập địa, tên gọi ban đầu là Nông Ná trại ( trước thế kỷ XII), kế tiếp là Phong Sơn xã. Sau giảm tô năm 1953, Thanh Phong được tách ra từ xã Đại Đồng ( gồm Thanh Phong, Thanh Đồng, Thanh Tường, Thanh Văn, Thanh Hưng).

Trong quá trình vận động của lịch sử quê hương, dân tộc; Thanh Phong được biết đến là một địa chỉ đỏ, một trong những cái nôi của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh. Với vị thế như  vậy, Tỉnh uỷ Nghệ An đã chọn làm cơ sở hoạt động bí mật từ tháng 9 năm 1930 đến tháng 2 năm 1931.

Từ thành phố Vinh theo đường quốc lộ 46 lên thị trấn Dùng, qua 4km theo đường quốc lộ 7B lên Đô Lương là đến di tích.

Với tổng diện tích khuôn viên nhà thờ  khoảng  hơn 2 m2,  Khu vực cây sui khoảng  300 m2;   nhà thờ họ Nguyễn Duy nằm trên vùng đồi thấp của núi Tròn xã Thanh Phong được xây dựng năm 1923, có kiến trúc kiểu chữ Nhị gồm thượng điện và hạ điện.

Di tích nhà thờ Nguyễn Ích nằm phía bên trái nhà thờ Nguyễn Duy, được xây dựng năm 1921 gồm 3 gian nhà gỗ. Nhà xây theo kiểu kiến trúc bình thường, lợp ngói vảy. Nhà thờ Nguyễn Bá nằm phia Tây - bắc nhà thờ Nguyễn Duy, xây dựng năm 1922, kiến trúc đơn giản gồm 3 gian 2 chái, lợp ngói vảy, hiện còn nguyên vẹn như cấu trúc ban đầu.

Định thổ trên đỉnh núi Tròn thuộc xóm Diên Tràng, nay là  xóm 5B, xã Thanh Phong, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An; với đường kính tầm 2 m, cao hơn 30m có tán lá rộng, thân hình đại thụ cao chọc trời (hiện tại phần gốc đã được lấp đất để đảm an toàn cho cây). Cây sui Diên Tràng luôn thu hút mọi sự chú ý của nhiều người khi ghé thăm mảnh đất này. Không giống như bất kỳ một cây cổ thụ nào trên mọi miền đất nước, cây sui Diên Tràng không chỉ có độ tuổi lên đến hàng trăm năm mà thân của nó cũng hết sức đặc biệt, đằng sau đó còn là một câu chuyện hào hùng về một thời của người dân Thanh Phong cùng Đảng chống lại bọn thực dân xâm lược trong phong trào Xô Viết( 1930- 1931).

Kìa Bến Thủy đứng đầu dậy trước
Nọ Thanh Chương tiếp bước đứng lên
Nam Đàn, Nghi Lộc, Hưng Nguyên
Anh Sơn, Hà Tĩnh, một phen dậy rồi.

Ngày 1-5-1930 dưới sự lãnh đạo của Đảng, hơn 3000 nông dân các làng Hạnh Lâm - La Mạc- Nhuận Trạch - Lạc Sơn - Yên lạc- Đức Nhuận đã biểu tình kéo đến đồn điền của tên địa chủ Nguyễn Tường Viện ( thường gọi là Ký Viện). Viện bỏ chạy, đoàn biểu tình đã đốt phá dinh cơ của hắn. Ngày 3-5-1930, trên 100 lính Pháp và lính khố xanh do tri huyện dẫn đường đến đàn áp suốt hai ngày đêm. Kẻ thù đã điên cuồng bắn vào đoàn biểu tình làm 18 người hy sinh và 17 người bị thương. Cuộc biểu tình ngày 1/5/1930, của nông dân Hạnh Lâm đã gây một tiếng vang lớn góp phần mở đầu cho cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.

1/9/1930 tại Thanh Chương đã diễn ra một cuộc biểu tình rất lớn. Hầu như mọi việc đã được chuẩn bị từ trước, có tổ chức chặt chẽ và quy mô lớn. Nông dân trong huyện từ 5 tổng có khẩu hiệu, băng cờ, hiệu lệnh, trống mõ nổi lên suốt ngày đêm.

Hai bên bờ sông Lam đò dọc, đò ngang, thuyền nan, nốc thúng được huy động nhất tề làm phương tiện giao thông cho nhân dân qua lại đúng thời gian và thời điểm tập kết. Theo tài liệu nhân chứng thì có khoảng 2 vạn người (chiếm 1/3 số dân trong huyện). Cả Thanh Chương nổi dậy dóng lên tiếng trống ở đình Võ Liệt làm kinh hồn bọn đế quốc và tay sai. Chính quyền địch ở huyện và tổng xã tan rã nhanh chóng. Tri huyện Phan Sỹ Bàng đã phải chạy trốn.  

Ngày 1-9-1930 thật sự là một cái mốc lịch sử đánh dấu sự ra đời của chính quyền Xô-viết Thanh Chương và sự thắng lợi trong một thời điểm lịch sử hào hùng của cuộc vận động cách mạng. Tri huyện chạy trốn, nộp triện lại cho chính quyền công nông, 35 lý trưởng đem sổ sách và con dấu nộp cho “Nông hội đỏ”, 11 tên lý trưởng ngoan cố bị quần chúng xử lý, 1 tên tự sát, 1 tên bỏ trốn và 1 số lý trưởng giác ngộ quay về với quần chúng, đi theo cách mạng và được nông hội giao việc làm…
Ban chấp hành “Nông hội đỏ” đã nắm chính quyền ở 65/76 làng xã.

Trong cuộc chiến đấu đầy khốc liệt ở Thanh Chương, một số cán bộ lãnh đạo đã hy sinh. Anh Nguyễn Công Thường bị địch bắn tại bến đò Nguyệt Bổng và nhiều đồng chí khác bị giặc giết và bắt đi tù. Riêng cuộc càn quét của địch ở Ngọc Lâm ngày 6/10/1930 bọn chúng đã giết cả phụ nữ có thai, 27 đồng chí bị địch thủ tiêu, một số đồng chí bị địch cắt cổ, bêu đầu ở ngã ba đường, ở chợ, để uy hiếp người theo cộng sản. Năm 1930 – 1931 có 2054 người bị bắt, 579 người bị đi tù, 565 người hy sinh, 159 đồng chí bị tra tấn và chết trong nhà tù, 169 đảng viên bị xử bắn…

Xô Viết Nghệ Tĩnh là đỉnh cao của phong trào cách mạng toàn quốc năm 1930-1931, mặc dù bị chìm trong biển máu, nhưng rất đáng khâm phục và tự hào về tinh thần đấu tranh, hy sinh dũng cảm của các chiến sỹ Xô viết, là tấm gương sáng cho các thế hệ noi theo. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Xô Viết Nghệ An bị thất bại, nhưng đã có ảnh hưởng lớn. Tinh thần anh dũng của nó luôn nồng nàn trong tâm hồn quần chúng và nó đã mở đường cho thắng lợi về sau”

Trong hàng loạt địa chỉ đỏ của Thanh Chương trong cao trào Xô Viết năm 1930; hôm nay chúng ta đang đứng trên một địa chỉ đã góp phần làm nên những giá trị bất hủ ấy:  Cụm di tích cây Sui Diên Tràng và nhà thờ họ Nguyễn Duy -  cơ sở hoạt động bí mật từ tháng 9 năm 1930 đến tháng 2 năm 1931 của Tỉnh ủy Nghệ An

Trước khí thế chọc trời của XV Nghệ Tĩnh, để kịp thời chỉ đạo phong trào, tránh sự vây ráp, lùng sục của TD Pháp; tháng 9/1930 tỉnh ủy Nghệ An quyết định di chuyển về Thanh Chương để đóng chân. Tại nhà thờ Nguyễn Duy, đồng chí Nguyễn Tiềm – Bí thư Tỉnh uỷ được gia đình bố trí làm việc ở nhà thượng điện - nơi thờ cụ tổ dòng họ. Hạ điện là nơi Ban thường vụ hội họp tiếp xúc với các Thường trực Huyện uỷ về báo cáo tình hình và nhận chủ trương để thực hiện. Tại đây nhiều Chỉ thị Nghị quyết của Thường vụ Tỉnh uỷ Nghệ An đã được ra đời để hướng dẫn phong trào cách mạng quần chúng; đồng thời đề ra những chủ trương sát thực, uốn nắn những sai lầm của các cơ sở Đảng trong quá trình đấu tranh.

Thường vụ Tỉnh uỷ làm việc ở nhà thờ Nguyễn Duy còn cơ quan ấn loát của Tỉnh uỷ ở tại nhà thờ họ Nguyễn Ích bên cạnh. Các tài liệu truyền đơn được phát hành kịp thời gửi về các địa phương để chỉ đạo phong trào cách mạng. Bảo vệ cơ quan Tỉnh uỷ lúc đó là đội Tự vệ đỏ địa phương gồm có các đồng chí: Nguyễn Duy Thọ, Trịnh Đằng….Đồng chí Nguyễn Đình Phan, bí danh là Liễu làm giao thông cho Xứ uỷ Trung kỳ và Tỉnh uỷ Nghệ An. Để đảm bảo an toàn cho cơ quan lãnh đạo tại Thanh Phong những năm tháng này không thể không nhắc đến vai trò của đôi tự vệ Phong Sơn:

Chi bộ Đảng lúc ấy (do ông Trịnh Thuyết làm Bí thư) giao cho ông Nguyễn Duy Tuýnh (thường gọi là ông Thọ Tuýnh) một cốt cán trung kiên của Đảng làm đội trưởng đội tự vệ đỏ; ông Nguyễn Văn Thư (bí danh là Thông) đảng viên, làm giao thông liên lạc. Đội tự vệ có 10 người chia làm 3 nhóm.

Nhóm 1: bảo vệ vòng trong, bám sát nơi cán bộ làm việc

Nhóm 2: bảo vệ vòng giữa chặn các ngả đường vào lối xóm

Nhóm 3: bảo vệ vòng ngoài, phát hiện từ xa người lạ mặt vào xóm, vào làng. Riêng ông Nguyễn Văn Thể được phân công bảo vệ cây sui nơi cất giấu tài liệu mật của Đảng.

Nhiệm vụ của đội tự vệ đỏ là bảo vệ an toàn tuyệt đối trong thời gian Tỉnh uỷ Nghệ An đóng tại địa phương. Các đội viên canh gác không dùng vũ khí như súng ống, giáo mác, gậy gộc. Đến giờ canh gác, mọi người ngồi trước cổng, các ngã ba, đường rẽ vào lối xóm làm việc bình thường như chẻ tre đan lát, bó chổi, quét rác, làm cỏ..., mắt luôn quan sát động tĩnh xung quanh. Khi có người của ta nhận đúng mật hiệu thì tiếp và đưa vào trạm trực của cơ quan. Nếu có khả nghi, một mặt lấy tư cách người chủ nhà giữ lại, mặt khác báo cho cơ quan Tỉnh uỷ để đề phòng xử lý. Các cán bộ có đường rút đặc biệt. Khi có sự cố xảy ra chỉ cần vào Rào Gang là có đội tự vệ đỏ hướng dẫn rút lui an toàn.

Tỉnh uỷ Nghệ An đóng ở làng Diên Tràng, chỉ cách đồn Rạng 4km theo đường chim bay, đồn Đô Lương 10 km, đồn Thanh Quả 15 km, nhưng suốt từ tháng 10 năm 1930 đến tháng 2 năm 1931 bọn địch không hề hay biết.

Hàng ngày đồng chí Nguyễn Tiềm xuống nhà ăn cơm sinh hoạt chung với gia đình ông tộc trưởng dòng họ Nguyễn Duy. Lúc rỗi rãi đồng chí đi thăm một số bà con trong xóm và tham gia lao động sản xuất. Những lúc bị động các đồng chí được nhân dân che chở; người và tài liệu truyền đơn đều được đưa lên trốn và cất giấu ở cây sui Diên Tràng trên đỉnh núi Tròn cách nhà thờ Nguyễn Duy 50mét. Cây sui có đường kính 2mét, cao 30 mét có tán lá rộng, gốc cây có một hốc lớn là nơi ẩn náu của các đồng chí khi cơ sở bị lộ, trong hốc cây được đóng nhiều đinh để cất dấu tài liệu của cơ quan Tỉnh uỷ.

Từ tháng 2/1931 địch tiến hành khủng bố gắt gao vùng Thanh Chương. Chúng cho xây dựng các đồn Đại Định, Lương Điền và nhiều điếm canh; lùng bắt cán bộ đảng viên, đốt nhà cửa, bắt lợn, bò, trâu. gà và lấy đồ đạc của dân…Về Thanh Phong chúng đốt đền Thái Phó. Trước tình hình đó, các đồng chí lãnh đạo buộc phải dời cơ quan Tỉnh uỷ lên vùng Anh Sơn.

Xét công lao của nhân dân thôn Diên Tràng, xã Thanh Phong đối với sự nghiệp cách mạng, Nhà nước đã tặng bằng có công với nước cho nhà thờ họ Nguyễn Duy, nhà thờ họ Nguyễn Ích, nhà thờ họ Nguyễn Bá cùng 15 gia đình cơ sở bảo vệ cách mạng.

Di tích nhà thờ Nguyễn Duy đã được Bộ Văn hoá Thông tin cấp bằng công nhận di tích lịch sử văn hoá theo quyết định số 1288 QĐ –VH ngày 16 tháng 11 năm 1988. Đó là chứng tích của một giai đoạn lịch sử oanh liệt của Đảng bộ và nhân dân xã Thanh Phong.


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài viết liên quan